Werkkapitaal speelt een centrale rol bij het kopen of verkopen van een onderneming en is vaak bepalend voor de uiteindelijke koopprijs en het succes na overdracht.
Bij bedrijfsovernames leidt werkkapitaal regelmatig tot discussies tussen koper en verkoper. Wat is een normaal niveau? Hoe voorkom je prijscorrecties achteraf? En hoe stuur je hier tijdig op? In dit artikel lees je hoe werkkapitaal wordt beoordeeld bij een bedrijfsovername en waarom een goed onderbouwd uitgangspunt essentieel is.
Inhoudsopgave
Wat is werkkapitaal?
Werkkapitaal geeft inzicht in de middelen die een onderneming nodig heeft om op korte termijn haar dagelijkse verplichtingen na te komen en de bedrijfsvoering voort te zetten.
Financieel wordt werkkapitaal meestal gedefinieerd als:
Vlottende activa minus vlottende passiva
Tot de vlottende activa behoren onder meer:
voorraden en onderhanden werk
debiteuren
liquide middelen
overlopende activa
De vlottende passiva bestaan onder andere uit:
crediteuren
overige kortlopende schulden
overlopende passiva
In de praktijk is deze definitie niet altijd volledig eenduidig. Binnen posten kunnen zogenoemde cash-like of debt-like elementen zitten: bedragen die in de toekomst nog een kasstroom-effect hebben. Juist bij bedrijfsovernames is het belangrijk om deze posten expliciet te benoemen.
Waarom is werkkapitaal cruciaal bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername wil een koper een onderneming overnemen die direct operationeel kan blijven functioneren. Onvoldoende werkkapitaal betekent dat de koper na overdracht mogelijk direct extra geld moet bijstorten om:
voorraden aan te vullen
leveranciers te betalen
personeel te blijven betalen
Voor verkopers geldt het omgekeerde. Een goed ingericht werkkapitaal laat zien dat de onderneming financieel gezond en beheersbaar is, wat vertrouwen wekt bij koper en financiers.
Werkkapitaal vormt daarmee een brug tussen waardering en praktische uitvoerbaarheid van de overname.
Werkkapitaal bij aandelentransacties
Met name bij aandelentransacties is werkkapitaal een belangrijk onderhandelingspunt. In intentieovereenkomsten wordt vaak opgenomen dat de koopprijs geldt bij “normale werkkapitaalverhoudingen”.
Dit lijkt een eenvoudige formulering, maar zonder nadere invulling leidt dit in de praktijk regelmatig tot discussie. Wat voor de verkoper normaal voelt, kan voor de koper onvoldoende blijken.
Daarom is het essentieel dat koper en verkoper:
gezamenlijk vaststellen wat onder ‘normaal’ wordt verstaan
dit niveau onderbouwen met cijfers
het uitgangspunt expliciet vastleggen
Dit voorkomt teleurstellingen en vertraging later in het proces.
Wat is een normaal werkkapitaalniveau?
Een normaal werkkapitaalniveau verschilt per:
branche
bedrijfsmodel
seizoenspatroon
groeifase van de onderneming
Het uitgangspunt is meestal dat de koper na overname niet direct extra werkkapitaal hoeft te investeren om de onderneming draaiende te houden.
In de praktijk wordt vaak gewerkt met een gemiddeld werkkapitaalniveau over een historische periode, bijvoorbeeld:
het maandgemiddelde van het afgelopen jaar
een genormaliseerd gemiddelde, gecorrigeerd voor incidentele pieken
Dit niveau hoeft niet gelijk te zijn aan het werkkapitaal op de overdrachtsdatum.
Wil je weten wat in jouw situatie als normaal werkkapitaal geldt bij een overname?
Een objectieve analyse voorkomt discussies achteraf.
Prijscorrecties bij afwijkend werkkapitaal
Wanneer het werkkapitaal op de overdrachtsdatum afwijkt van het afgesproken normale niveau, vindt doorgaans een prijscorrectie plaats.
is het werkkapitaal hoger dan afgesproken, dan stijgt de koopprijs
is het werkkapitaal lager, dan daalt de koopprijs
Deze correctie gebeurt meestal euro voor euro. Juist daarom is het bepalen van het juiste referentieniveau zo belangrijk: kleine afwijkingen kunnen grote financiële gevolgen hebben.
Sturen op werkkapitaal vóór een overname
Het actief sturen op werkkapitaal loont, mits dit structureel gebeurt. Kort voor verkoop:
snel debiteuren innen
crediteuren laten liggen
voorraad afbouwen
werkt niet. Deze effecten worden bij de eindafrekening meestal volledig gecorrigeerd.
Effectief sturen betekent:
langdurig inzicht in de samenstelling van het werkkapitaal
begrijpen hoe posten zich ontwikkelen in de tijd
werken naar een stabiel en uitlegbaar niveau
Dit geeft rust in onderhandelingen en vergroot de voorspelbaarheid van de uitkomst.
Werkkapitaal, financiering en due diligence
Tijdens het due diligence-onderzoek wordt werkkapitaal vrijwel altijd diepgaand geanalyseerd. Kopers en financiers kijken onder andere naar:
historische trends
seizoensinvloeden
structurele tekorten of overschotten
verborgen cash- of debt-like posten
Ook financiers hechten hier veel waarde aan. Een onderneming met beheersbaar en goed onderbouwd werkkapitaal wordt gezien als minder risicovol en is daardoor vaak beter financierbaar.
Praktische aandachtspunten voor ondernemers
breng het werkkapitaal ruim vóór een verkoop in kaart
documenteer aannames en correcties transparant
analyseer trends, niet alleen momentopnames
zorg dat werkkapitaal past bij de dagelijkse bedrijfsvoering
schakel tijdig een ervaren overnameadviseur in
Een goed voorbereid werkkapitaalvraagstuk voorkomt onnodige spanning in een toch al intensief overnametraject.
Veelgestelde vragen over werkkapitaal bij bedrijfsovernames
Wordt werkkapitaal altijd meegenomen in de koopprijs?
Ja, expliciet of impliciet. Meestal via een afgesproken normaal niveau en een prijscorrectiemechanisme.
Is werkkapitaal relevant bij activa-passiva transacties?
Minder expliciet, maar indirect wel. Ook daar moet de onderneming na overdracht operationeel kunnen functioneren.
Hoe ver terug kijk je bij het bepalen van normaal werkkapitaal?
Vaak wordt één tot drie jaar aan historische cijfers gebruikt, afhankelijk van stabiliteit en seizoensinvloeden.
Kan werkkapitaal de deal laten afketsen?
In extreme gevallen wel, bijvoorbeeld als structurele tekorten pas laat aan het licht komen.
Wanneer begin je met sturen op werkkapitaal?
Idealiter één tot twee jaar vóór een geplande verkoop of overname.
Sta je aan de vooravond van een bedrijfsovername of verkoop en wil je zekerheid over het werkkapitaal?
Een specialist kan helpen om dit zorgvuldig en onderbouwd in te richten.
Over Claassen, Moolenbeek & Partners
Claassen, Moolenbeek & Partners (CM&P) is een bedrijfskundig advieskantoor dat de Nederlandse mkb-ondernemer begeleidt bij strategieformulering en implementatie, bedrijfsovername (aan & verkoop) en/of het bepalen en regelen van de financieringsbehoefte.
Onze organisatie bestaat uit ±50 partners met ieder hun eigen expertise op het gebied op de genoemde diensten. Sinds de oprichting in 1983 is ons partnernetwerk steeds groter en deskundiger geworden. We werken landelijk vanuit 9 regio’s in Nederland en hebben in alle regio’s één of meerdere kantoren.
Of je nu te maken hebt met complexe vraagstukken omtrent bedrijfsovername, strategische keuzes of het verkrijgen van de juiste financiering, er staat altijd een ervaren partner in jouw nabije omgeving klaar om je te begeleiden naar een succesvol eindresultaat. Bekijk onze partnerpagina en kom in contact met de partner die het beste bij jouw vraagstuk past.
