< p>

Een onderneming kopen, hoe werkt dat? Lees hier ons advies bij een bedrijfsovername.

Onderneming kopen; de belangrijkste “DO-S en DONT-S”

Deel deze pagina
Geschreven door: Cor Kik
18 oktober 2017

onderneming kopen

Het wordt weer drukker in MKB-overnameland. In een eerder artikel over het kopen van een onderneming en overnamebegeleiding werd gemeld dat er meer overnames in de eerste helft van 2017 ten opzichte van het eerste half jaar in 2016 waren. De verwachting dat het in de tweede helft van 2017 niet minder zal zijn. Bijna 400 bedrijven wisselden van eigenaar tegen een gemiddelde waarde van € 2.5 miljoen. Bijna €1 miljard dus, alleen binnen het MKB in Nederland, dat is een serieus bedrag!

Het kopen van een onderneming is hot

Het groeiend vertrouwen van de ondernemer in zijn bedrijf en de economie als ook de lage rentestand maken dat er op dit moment meer naar het kopen van een onderneming gekeken wordt. Immers, als het goed gaat met het bedrijf zijn er meer middelen beschikbaar om te groeien. Eén van de manieren om snel te groeien is door overname (van bijvoorbeeld een concurrent).

Onderneming kopen


Hoe makkelijk of moeilijk is het nu om een onderneming te kopen? Hoe moeilijk kan het zijn? Gezien de statistieken die aangeven dat 70% van de overnames niet succesvol is blijkbaar toch moeilijker dan gedacht. Ik zal in dit stukje niet ingaan op de diverse soorten overnames (MBI, MBO, aandelen, activa/passiva, activiteit, bedrijfsopvolging etc.) en ook niet proberen een boek te schrijven over wat er allemaal goed en fout kan gaan bij een overname maar wél trachten voor de ondernemer / koper duidelijk te maken wat succesfactoren zijn en wat juist fouten (de DO-s en de DONT-s dus). De meeste ondernemers zullen hoogstens 1 tot 2 keer een
bedrijf kopen
. Het is dus uiterst belangrijk om het goed te doen, een mislukte overname kan het eigen bedrijf schaden en zelfs in gevaar brengen.

Bedrijfsovername, hoe werkt dat? 8 succesfactoren (de “DO-s”)

Bedrijfsovername advies 1: Willen maar niet moeten

Zorg dat je goed gekeken hebt naar alternatieven. Het kan interessant zijn om een onderneming te kopen, maar misschien zijn er nog alternatieven. Dit geeft de koper een betere onderhandelingspositie maar zorgt bovenal voor meer “ratio” in de deal (“ik wil het alleen op mijn voorwaarden want ik heb een keuze”).

Bedrijfsovername advies 2: Weet het waarom

Je moet vooral een ander bedrijf willen overnemen omdat dit past bij jouw bedrijf en jouw totale bedrijf beter maakt, niet (alleen) omdat het hierdoor groter wordt.  Doe het omdat de uitkomst van de som van de (2) bedrijven tezamen hoger is dan 2 (het “1+1=3” principe). Zorg voor een goede analyse en een volledig ondernemingsplan / businesscase waaruit blijkt dat het geld dat voor de overname wordt uitgegeven ook redelijkerwijs binnen de door jezelf gestelde termijn wordt terugverdiend.

Bedrijfsovername advies 3: Voeg waarde toe

De waarde van een overname ligt – naast de winstgevendheid van het over te nemen bedrijf – in het kunnen realiseren van kostenbesparingen en synergieën. Denk aan inkoopkracht, hogere productiviteit, lagere overheadkosten, betere marktdekking etc. Zorg dat deze in een aankoopproces voldoende worden onderkend, geanalyseerd en op de juiste waarde worden geschat (niet overschat!)

Bedrijfsovername advies 4: Zorg voor goede bedrijfsovername adviseur

Als ondernemer is het belangrijk dat je in een overnameproces worden bijgestaan door kritische medestanders zoals een toezichthouder, bedrijfsleider, verkoopleider of hoofd financiën. Zorg ervoor dat zij hun input kunnen geven en jou kunnen bijstaan maar ook hun kritiek kunnen geven als zij dit nodig vinden.

Zorg ook voor de juiste externe bedrijfsovername adviseurs. Overnames zijn specialistische processen die specifieke kennis en ervaring vragen. Laat je bijstaan in de transactie, een overnamespecialist die het gehele proces en de andere adviseurs aanstuurt. Een goede fiscalist, jurist en mogelijk andere adviseurs dragen bij tot een hoge mate van risicobeperking en dus een hogere kans op een succesvolle bedrijfsovername

Bedrijfsovername advies 5: “Tone at the top”

Directie en management van beide organisaties moeten achter de bedrijfsovername / integratie staan. Gemotiveerde managers en medewerkers zullen de integratie sneller tot stand brengen en de synergieën eerder realiseren. Dit brengt ook weer sneller “rust in de tent”.

Bedrijfsovername advies 6: Goede organisatie leidt tot goede integratie

Met de eigen organisatie goed op orde, is een overname en een hierop volgende integratie (samengaan) gemakkelijker. Om een goed integratieplan op te stellen en uit te voeren moet er veel tijd en energie in worden gestopt. Zorg dus voor beschikbaarheid van de juiste mensen hiervoor.

Bedrijfsovername advies 7: Manage het integratieproces goed

Zorg dat één van jouw senior managers projectmanager wordt en het integratieproces goed en strak leidt. Bij gebrek aan kennis en / of beschikbare mensen om een integratieplan te leiden is het inhuren van een projectmanager voor de integratie aan te raden. Een goede integratiemanager (intern of extern) zal zijn / haar kosten gemakkelijk terugverdienen door sneller de integratie (en dus een hogere rendement) tot stand te brengen.

Bedrijfsovername advies 8: Meten is weten

Volg de kosten en baten van de bedrijfsovername / integratie vanaf het begin goed en stuur hier – indien nodig – op bij. Laat de financieel manager een aparte projectadministratie bijhouden en  zorg voor een heldere rapportage van de baten en lasten. Dit draagt ook bij tot kennis voor een volgende overname.

Natuurlijk zijn de bovenstaande tips geen hogere wetenschap. Iedere ondernemer zal er voor willen zorgen dat dit allemaal goed geregeld wordt en de overname dus een succes wordt. Lees nog meer in onze blog over
bedrijfsovername tips
.

Waarom gaat een onderneming kopen toch zo vaak fout?


Zoals al eerder gemeld zijn verreweg de meeste bedrijfsovernames geen succes. Het is logisch dat het niet goed uitvoeren van de hierboven genoemde “DO-s” hiermee alles te maken heeft. Toch zijn er specifiekere DONT-s aan te geven die leiden tot het falen van een overname. Die komen voor in elke fase van een bedrijfsovername, het simpelst te splitsen in:

 

  1. Oriëntatie / “zoektocht”
  2. Aankooptraject
  3. Integratie

 

bedrijfsovernames, hoe werkt dat niet (ofwel de “DONT-s”)

  1. Te grote honger

“Ik moet het hebben, als ik dit bedrijf niet overneem dan doet mijn concurrent het”. “Het is een éénmalige kans, dit komt nooit meer”. Als je als ondernemer denkt en handelt volgens deze overwegingen is de kans groot dat de overname niet slaagt. Angst en / of “ego” is altijd een slechte raadgever. Met name de “DO-s” 1, 2 en 3 worden hierdoor onderbelicht of aan de kant geschoven waardoor de slagingskans sterk afneemt.

  1. Er is geld over (en dus grote honger)

In het recente verleden heb ik diverse overnames gevolgd die gedaan werden omdat zowel MKB als grotere bedrijven teveel overtollige kasgelden hadden. De overweging:  “Het brengt op de bank niets op dus kunnen we beter een overname doen” of zelfs bij beursgenoteerde ondernemingen: “Als we structureel een kasoverschot hebben gaan de aandeelhouders (MKB: familieleden) om een hoger (super)dividend vragen”. Dit zijn – hoe begrijpelijk ook – verkeerde motieven. Te weinig rendement, geen of onvoldoende synergieën, een andere bedrijfscultuur, of zelfs een andere activiteit overnemen zijn redenen waarom de integratie mislukte of kon niet eens plaatsvinden. Een mooi voorbeeld van het negeren van alle voornoemde “DO-s” en een garantie voor falen van het project.

  1. Ik kan het zelf wel (adviseurs zijn te duur)

Het lijkt makkelijk; je gaat met de andere partij (bijvoorbeeld de grootste concurrent) praten, je spreekt een prijs af en je koopt de aandelen. Internet is een enorme bron van kennis dus met wat doe-het-zelf werk kom je een heel eind.

In veel gevallen is het bedrijf feitelijk niet wat je denkt te kopen. Een goede Due Diligence (boekenonderzoek in de breedste zin; commercieel, financieel, fiscaal, juridisch, technisch, etc.) brengt maar al te vaak verborgen gebreken aan het licht die de waarde van het over te nemen bedrijf behoorlijk kan schaden. Hierdoor betaal je teveel of zou je het wellicht niet eens willen kopen!

Wat te denken van verkeerde aangiften van diverse belastingen die pas later (na overname) aan het licht komen? Naheffingsaanslagen Omzetbelasting, Loonbelasting, Vennootschapsbelasting kunnen zelfs bij kleinere bedrijven gemakkelijk de € 100,000 (5 jaar naheffing plus boete plus rente) overschrijden. Niet alles staat in de overnamebalans vermeld…

Als dan vervolgens ook is nagelaten om in de koopovereenkomst te bepalen dat dit soort “lijken-in-de-kast” nog op de verkopende partij is te verhalen (en ook voldoende gegarandeerd is!), is de droomovername gereduceerd tot “kat-in-de zak”.

  1. We doen het rustig aan (zachte heelmeesters)

Maar al te vaak wordt integratie uitgesteld. “We willen de werknemers niet te veel onrust bezorgen”, “We hebben niet genoeg mensen hiervoor of te weinig tijd”, “manager X is het met een deel van het integratieproces niet eens”, etc., etc. Ik heb veel redenen gehoord waarom er te langzaam en te weinig werd geïntegreerd. Bedenk wel: een overname en hierop volgende integratie doet een organisatie altijd pijn en eist altijd veel aandacht en energie van iedereen. Beter een korte pijn en snel herstel dan langdurig in het ziekenhuis!

Samenvattend: de belangrijkste sleutels tot succes


Een overname is een complex proces dat veel kennis, inzet en energie vergt van veel partijen. Het verschil tussen slagen en falen is bijna nooit toe te schrijven aan één oorzaak. Het volgen van de “DO-s” en het voorkomen van de “DONT-s” zullen echter wel de slagingskans vele malen verhogen.

Zorg dus vooral dat:

  • je goed hebt nagedacht waarom je de overname wilt doen en doe het voor de goede (rationele) redenen;
  • je goede raadgevers hebt, zowel intern (managers / medewerkers) als extern (adviseurs);
  • er een goed (business / integratie) bedrijfsovername plan wordt opgesteld met duidelijke doelen;
  • je niet teveel betaalt (bepaal de waarde rationeel, niet op basis van emotie en vage veronderstellingen);
  • je altijd controleert wat je koopt; laat een volledig boekenonderzoek (Due Diligence) uitvoeren;
  • de definitieve overeenkomsten jou als koper ook beschermen tegen de “lijken in de kast”;
  • er een goed en gemotiveerd team met een toegewijde projectmanager is om de integratie snel en volledig te realiseren.

Tot slot; dit is slechts een korte samenvatting van de belangrijkste “DO-s” en “DONTS” die het verschil kunnen maken tussen een geslaagde overname en een nachtmerrie. Er zijn hiernaast vele zaken en details die in meer of mindere mate kunnen bijdragen tot het al dan niet slagen van een overname.

Wij helpen je graag om van je overname een succes te maken. Indien je dus verder vragen hebt of wilt weten hoe een goed overnameproces door ons begeleid kan worden, aarzel dan niet om mij of één van mijn collega’s hiervoor te benaderen.

 


Auteur: Cor Kik, partner Claassen Moolenbeek &Partners te Arnhem.  Heeft tientallen jaren ervaring met overnames; hij heeft zich bekwaamd in alle facetten van waardering, onderhandeling bij een onderneming kopen.

Claassen Moolenbeek en Partners helpt de ondernemer al sinds 1983 met het bepalen van de juiste strategie en met het verkrijgen van de juiste middelen om dit te realiseren.